Aanwezigheidsdetectie in Home Assistant: altijd weten wie er thuis is

Waarom aanwezigheidsdetectie zo krachtig is

Aanwezigheidsdetectie is misschien wel de belangrijkste bouwsteen van een echt slim huis. Het is de technologie die ervoor zorgt dat je huis weet of er iemand thuis is — en daar automatisch op reageert. Geen handmatige bediening meer, maar een systeem dat met je meedenkt.

Denk aan scenario's zoals: verlichting die automatisch aangaat als jij de oprijlaan oprijdt, het alarm dat inschakelt zodra de laatste persoon het huis verlaat, de thermostaat die al begint te stoken als je op 15 minuten rijden van huis bent, of een welkomstmelding op je televisie als een gezinslid thuiskomt. Dit zijn geen futuristische dromen — het is allemaal vandaag mogelijk met Home Assistant.

Methode 1: De Home Assistant Companion App

De eenvoudigste en voor de meeste gebruikers meest betrouwbare methode is de Home Assistant Companion App op je smartphone. De app stuurt regelmatig je GPS-locatie naar Home Assistant, zodat je systeem precies weet waar je bent.

Hoe het werkt:

1. Installeer de Companion App (iOS of Android)
2. Log in op je Home Assistant instantie
3. Geef de app locatietoegang
4. Home Assistant maakt automatisch een device_tracker entiteit aan voor je telefoon

Je kunt vervolgens zones instellen — een zone 'Thuis' met een straal van 200 meter rond je huis, een zone 'Werk', een zone 'School'. De app registreert automatisch wanneer je een zone binnenkomt of verlaat, en stuurt deze informatie direct naar je systeem.

Het nadeel van GPS tracking is dat het enige batterijlading kost en dat de nauwkeurigheid kan variëren, afhankelijk van de GPS-ontvangst van je telefoon. Gelukkig zijn er aanvullende methoden die je kunt combineren.

Methode 2: WiFi device tracking

Als je een ondersteunde router hebt — zoals een Unifi, Fritz!Box of Mikrotik — kun je WiFi device tracking inzetten. Home Assistant controleert periodiek welke apparaten verbonden zijn met je draadloze netwerk. Is jouw telefoon verbonden? Dan ben je thuis.

Dit is een energiezuinige methode, maar heeft een nadeel: je telefoon verbindt soms pas met WiFi nadat je al binnen bent, en verbreekt de verbinding pas enige tijd nadat je al weg bent. Er zit dus vertraging in, wat bij sommige automatiseringen vervelend kan zijn. Gebruik WiFi tracking daarom bij voorkeur als aanvulling op GPS, niet als enige bron.

Methode 3: Bluetooth Low Energy (BLE) tracking

Bluetooth Low Energy tracking is een steeds populairdere methode. Met BLE-trackers of via de Companion App kunnen verspreide ESPHome-sensoren door het huis detecteren of iemand aanwezig is — zonder dat je afhankelijk bent van GPS of WiFi.

ESPHome-apparaten (kleine, zelfgemaakte microcontrollers) verspreid door het huis vangen BLE-signalen op van je telefoon en sturen die door naar Home Assistant. Dit geeft een verrassend nauwkeurige en energiezuinige oplossing, en werkt ook binnenshuis veel preciezer dan GPS.

Methode 4: PIR bewegingssensoren als aanvulling

PIR-sensoren detecteren beweging via infrarood en zijn een uitstekende aanvulling op de bovenstaande methoden. Ze zijn niet geschikt als primaire aanwezigheidsdetectie — je zit immers ook weleens stil — maar als bevestiging dat iemand actief thuis is, zijn ze ideaal. Combineer een PIR-sensor met een timer: als er 30 minuten geen beweging is gedetecteerd, markeer de kamer als leeg.

De Person entiteit: het beste van alle werelden

Home Assistant heeft een krachtige Person entiteit die meerdere device_tracker bronnen kan combineren. Koppel zowel de GPS-tracker van de Companion App als de WiFi-tracker van je router aan dezelfde person, en Home Assistant kiest automatisch de meest betrouwbare bron op dat moment.

Je stelt een person entiteit in via Instellingen → Mensen. Voeg alle relevante trackers toe aan de persoon, en de entiteit toont de gecombineerde staat: home, not_home, of de naam van een specifieke zone zoals werk.

Automatiseringen bouwen op basis van aanwezigheid

Met een betrouwbare aanwezigheidsdetectie op orde bouw je krachtige automatiseringen. Een paar praktische voorbeelden:

Bij vertrek — als iedereen weg is:

• Alle lichten uitschakelen
• Alarm inschakelen
• Thermostaat verlagen naar eco-stand
• Rolluiken sluiten
• Melding sturen op je telefoon

Bij thuiskomst — als de eerste persoon thuiskomt:

• Welkomstscenario activeren (lichten, muziek)
• Alarm uitschakelen
• Thermostaat terugzetten op comforttemperatuur
• Melding: "Roy is thuis"

In je automatiseringen gebruik je de staat van de person entiteit als trigger. De staat schakelt tussen home en not_home — of een specifieke zonenaam. Je kunt ook gebruik maken van de zone.entered en zone.exited events voor nog meer controle.

Tips voor betrouwbare aanwezigheidsdetectie

• Gebruik altijd meerdere methoden — één bron is nooit waterdicht. Combineer GPS met WiFi of BLE.
• Voeg een vertraging toe — voorkom dat lichten uitgaan terwijl je nog in de auto zit met de motor uit. Een vertraging van 2-3 minuten op 'vertrek'-automatiseringen werkt goed.
• Test met gastprofielen — Wil je ook automatiseren op basis van gasten? Gebruik losse device_tracker entiteiten voor hun telefoons.
• Gebruik de Companion App notificaties — Vraag bevestiging vóór ingrijpende acties, zoals het inschakelen van het alarm.

Conclusie

Aanwezigheidsdetectie is de sleutel tot een echt intelligent huis. Begin met de Companion App voor een snelle en betrouwbare start, en breid later uit met WiFi- of BLE-tracking voor meer nauwkeurigheid. Combineer meerdere methoden via de Person entiteit en bouw automatiseringen die je dagelijks leven écht makkelijker maken. Eenmaal ingesteld, vraag je je af hoe je ooit zonder hebt kunnen leven.